16/04/2020

Γιατί το ρεκορ του Μαραθωνίου δεν μπορεί να πέσει πολύ κάτω από τις 2 ώρες

Posted By: Berg Published: 16/04/2020 Times Read: 372

Τον Οκτώβριο του 2019 πραγματοποιήθηκε υπό σχεδόν "εργαστηριακές" συνθήκες ο πολυδιαφημισμένος, αλλά ανεπίσημος, μαραθώνιος της Βιέννης με ουσιαστικά μοναδικό συμμετέχοντα τον Κενυάτη Eliud Kipchoge. Στόχος του κατόχου του παγκοσμίου ρεκόρ ήταν να τερματίσει σε χρόνο μικρότερο των 2 ωρών και τα κατάφερε τερματίζοντας σε χρόνο 1:59:40.

Για να γίνει η κατάρριψη αυτού του ρεκόρ ο μαραθώνιος σχεδιάστηκε με τέτοιον τρόπο ώστε να υπάρχουν οι καλύτερες δυνατές συνθήκες. Ο Kipchoge είχε τη συμπαράσταση 41 "λαγών", οι οποίοι λάμβαναν υποδείξεις για τη θέση τους μέσω λέιζερ από το προπορευόμενο όχημα και του έδιναν ρυθμό.

Όσον αφορά τους καλύτερους χρόνους σε επίσημους μαραθωνίους αυτοί είναι:

Δρομέας:                           Χρόνος Τερμ. Ρυθμός Διοργάνωση

Eliud Kipchoge (Kenya)

2:01:39

   4:38.4

 Berlin, 2018

Kenenisa Bekele (Ethiopia)

2:01:41

   4:38.5

 Berlin, 2019

Birhanu Legese (Ethiopia)

2:02:48

   4:41.0

 Berlin, 2019

Mosinet Geremew (Ethiopia)

2:02:55

   4:41.3

 London, 2019

Dennis Kimetto (Kenya)

2:02:57

   4:41.4

 Berlin, 2014

Wilson Kipsang (Kenya)

2:03:13

   4:42.0

 Berlin, 2016

Emmanuel Mutai (Kenya)

2:03:13

   4:42.0

 Berlin, 2014

Mule Wasihun (Ethiopia)

2:03:16

   4:42.1

 London, 2019

 

 

 

 

Γιατί όμως ο χρόνος σε μαραθώνιο δεν μπορεί να βελτιωθεί πολύ περισσότερο;


Αυτό που επιτυγχάνει ένας αθλητής κάνοντας αερόβια προπόνηση είναι θετικές προσαρμογές στο καρδιαγγειακό και το μυοσκελετικό του σύστημα.

Η κύρια προσαρμογή είναι η αύξηση της μάζας των μιτοχονδρίων. Τα μιτοχόνδρια είναι τα «εργοστάσια παραγωγής ενέργειας» των κυττάρων, αφού με καταλύτη το οξυγόνο και τη διαδικασία της οξειδωτικής φωσφoρυλίωσης, μετατρέπουν τα ενδιάμεσα προϊόντα της αερόβιας λιπόλυσης και γλυκογονόλυσης σε ΑΤΡ. Με την αερόβια προπόνηση τα μιτοχόνδρια αυξάνονται σε μάζα αλλά κυρίως σε αριθμό. Η αύξηση της λειτουργίας τους γίνεται λόγω της «υπερτροφίας» τους. Η αύξηση αυτή επιτρέπει στο μυϊκό κύτταρο να εκμεταλλευτεί μεγαλύτερη ποσότητα οξυγόνου, που μεταφέρεται από το κυκλοφορικό σύστημα, παράγοντας περισσότερη ενέργεια.

Η δεύτερη κύρια προσαρμογή είναι η αθλητική καρδιά. Η καρδιά προσαρμόζεται και αυτή με υπερτροφία στην προπόνηση ώστε να μπορεί να παρέχει περισσότερο αίμα στην περιφέρεια. Μαζί με το αίμα μεταφέρεται και περισσότερο οξυγόνο στους περιφερικούς ιστούς, άρα και στους εργαζόμενους σκελετικούς μύες καλύπτοντας τις ανάγκες τους.

Άλλες προσαρμογές, επίσης σημαντικές, οι οποίες συμβαίνουν παράλληλα με την αύξηση των μιτοχονδρίων, είναι η αύξηση της περιφερικής αγγείωσης, με τη δημιουργία νέων τριχοειδών αγγείων και η αύξηση των ενζύμων που συμμετέχουν στη γλυκογονόλυση και τη λιπόλυση.

Όσο περισσότερο και όσο καλύτερα προπονείται κανείς, τόσο βελτιώνεται η αθλητική απόδοση. Η βελτίωση της απόδοσης καταγράφεται, όχι μόνο με τη βελτίωση των χρόνων, αλλά και εργαστηριακά με τους εργοσπιρομετρικούς δείκτες. Ο κύριος δείκτης της αερόβιας ικανότητας είναι η V02 max. Έχει υπολογιστεί ότι η μέγιστη δυνατή βελτίωση της V02 max σε έναν νεαρό και υγιή ενήλικα είναι «μόλις» +100% και όχι παραπάνω. Τη μεγαλύτερη V02 max που έχει ποτέ καταγραφεί την είχε ο Νορβηγός ποδηλάτης Oskar Svendsen το 2012 σε ηλικία 18 ετών. Είχε τιμή 97,5 ml/min/kg, δηλαδή λίγο πάνω από το 200% ενός μέσου απροπόνητου 18χρονου άνδρα.

Μελετώντας τους κορυφαίους αερόβιους αθλητές, δηλαδή τους κορυφαίους μαραθωνοδρόμους, ποδηλάτες και σκιέρ cross country, γεννάται το ερώτημα τι φρενάρει την αύξηση των επιδόσεών τους, γιατί το ταβάνι της V02 max τους είναι η αύξηση κατά 100% και γιατί αν υπήρχε τρόπος να βελτιωθεί η προπόνησή τους δεν θα βελτιώνονταν θεαματικά και οι χρόνοι τους.

Αυτό που φρενάρει την περαιτέρω αύξηση της αερόβιας απόδοσης είναι οι πνεύμονες. Οι πνεύμονες είναι το μοναδικό όργανο, το οποίο εμπλέκεται στην αερόβια παραγωγή ενέργειας και δεν είναι προπονήσιμο, δεν αντιδράει δηλαδή με υπερτροφία στην προπόνηση. Η μεταφορά του οξυγόνου από τον ατμοσφαιρικό αέρα στο αίμα γίνεται με διάχυση, μια διαδικασία που γίνεται παθητικά, χωρίς κατανάλωση ενέργειας, γι΄ αυτό και δεν επιδέχεται προπόνηση.

Η επιφάνεια των κυψελίδων είναι συγκεκριμένη, προκαθορισμένη και εξαρτάται αποκλειστικά από τη μάζα του σώματος. Από τα μικρότερα ως τα μεγαλύτερα θηλαστικά, ο αριθμός των κυψελίδων είναι 300-500 εκατομμύρια και η συνολική επιφάνεια που καλύπτει εξαρτάται αποκλειστικά από το μέγεθος του ζώου. Η αύξηση της επιφάνειας των κυψελίδων σε ένα θηλαστικό είναι ανάλογη με τη m, όπου m=μάζα σώματος. Από την άλλη μεριά η αύξηση της V02 είναι ανάλογη με τη m0.8. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στα μικρά θηλαστικά, μεγέθους 1-2 κιλών, η αερόβια ικανότητά τους δεν επιδέχεται βελτίωση, άρα δεν έχει κανένα νόημα να προπονούνται. Έτσι δεν υπάρχουν μεγάλες αερόβιες διαφορές ανάμεσα στα είδη θηλαστικών αυτής της κατηγορίας. Τα μεγαλύτερα από την άλλη μεριά θηλαστικά χρησιμοποιούν μόνο ένα μέρος της μέγιστης αερόβιας ικανότητάς τους, γι΄αυτό και μπορούμε να συναντήσουμε μεγάλες αερόβιες διαφορές ανάμεσα στα διάφορα είδη ζώων. Για παράδειγμα τα προπονημένα άλογα έχουν V02 max έως και 130 ml/min/kg (εκμεταλλευόμενα πλήρως την κυψελιδική επιφάνεια των πνευμόνων τους) και οι αγελάδες έχουν V02 max 33ml/min/kg (εκμεταλλευόμενες μόλις το 25% της κυψελιδικής τους επιφάνειας).  

Η μέγιστη ατομική αερόβια απόδοση μπορεί να επιτευχθεί όταν οι προσαρμογές του μυοσκελετικού και του καρδιαγγειακού φτάσουν στο σημείο το οποίο θα εξαντλήσουν την ικανότητα των πνευμονικών κυψελίδων να μεταφέρουν οξυγόνο στο αίμα. Θεωρητική περαιτέρω αύξηση της μάζας των μιτοχονδρίων ή του μεγέθους της καρδιάς θα ήταν εφικτή, δεν έχει όμως νόημα γι’ αυτό και δεν επιτυγχάνεται, αφού ο οργανισμός δεν κάνει ποτέ προσαρμογές που του είναι άχρηστες.

Αν συγκρίνει κανείς τους εργοσπιρομετρικούς δείκτες των κορυφαίων αθλητών πριν 50-60 χρόνια και σήμερα θα διαπιστώσει, ότι δεν υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Αυτό σημαίνει, ότι και εκείνα τα χρόνια και σήμερα κάποιοι κορυφαίοι αθλητές έχουν όντως φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους, όσον αφορά την αερόβια ικανότητά τους. Η μικρή βελτίωση των χρόνων τα τελευταία οφείλεται σε άλλους λόγους όπως στη βελτίωση της δρομικής οικονομίας, λόγω καλύτερης υποστήριξης των αθλητών και λόγω προόδου της τεχνολογίας (καλύτερα υποδήματα). Οι βελτιώσεις έτσι των χρόνων μετά από ένα σημείο θα είναι αδύνατη, γι’ αυτό δεν θα πρέπει να περιμένουμε να θεαματική κατάρριψη του συγκεκριμένου ρεκόρ. 


 *Ο Α. Τολιόπουλος είναι αναγνωρισμένος Αθλητίατρος στη Γερμανία. Έλαβε την υποειδικότητα της Αθλητιατρικής, μετά από την προαπαιτούμενη εκπαίδευση και εξετάσεις στον Ιατρικό Σύλλογο Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας (Ärztekammer Nordrhein).

πίσω