01/09/2020

Αναπνευστικά κατώφλια στην εργοσπιρομέτρηση

Posted By: Berg Published: 01/09/2020 Times Read: 20

VTVentilatory Threshold 1, Αναπνευστικό αερόβιο κατώφλι

Από την πρώτη φορά που έγινε περιγραφή του αναπνευστικού αερόβιου κατωφλιού από τον Wasserman το 1959, έχουν προταθεί πολλές μέθοδοι για τον υπολογισμό του. Κάνοντας την παραδοχή ότι το αναπνευστικό αερόβιο κατώφλι συμπίπτει με το γαλακτικό αερόβιο κατώφλι, τότε το VT1 εκφράζει την ελάχιστη φόρτιση κατά την οποία το μυϊκό σύστημα δεν μπορεί να εργαστεί αποκλειστικά αερόβια και χρειάζεται ταυτόχρονη παραγωγή ενέργειας με αναερόβιο τρόπο.

Έτσι σε φορτίσεις κάτω του αερόβιου κατωφλιού παρατηρείται ελάχιστη αύξηση της τιμής του γαλακτικού οξέος στο αίμα πάνω από τη βασική τιμή. Αυτό συμβαίνει γιατί ο μεταβολισμός του παραγόμενου γαλακτικού οξέος γίνεται σε επίπεδο μυϊκού κυττάρου, επομένως δεν αυξάνεται η συγκέντρωσή του στο αίμα. Το αερόβιο κατώφλι το βρίσκουμε είτε με την εργοσπιρομέτρηση, κατά την οποία προκύπτει το αερόβιο αναπνευστικό κατώφλι ή Ventilatory Threshold 1 είτε με συνεχείς μετρήσεις γαλακτικού οξέος, όπως και προκύπτει το γαλακτικό αερόβιο κατώφλι. Αν και δεν είναι απόλυτα ακριβές το αερόβιο κατώφλι το συναντάμε σε τιμές γαλακτικού οξέος κοντά στα 2 mmol/L. Το αερόβιο κατώφλι όπως αυτό προκύπτει με την εργοσπιρομέτρηση ή με τις μετρήσεις γαλακτικού οξέος δεν ταυτίζεται απόλυτα αλλά βρίσκονται πολύ κοντά. Άσκηση σε φορτίσεις κοντά ή κάτω από το αερόβιο κατώφλι μπορούν να διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, θεωρητικά απεριόριστα, να υπάρχει επαρκής αντικατάσταση των πηγών ενέργειας που έχουν καταναλωθεί. Η τιμή της VOπου αντιστοιχεί στο VT1 διαιρούμενη με τη VOmax, δηλαδή η VT1 % είναι χρήσιμος εργοσπιρομετρικός δείκτης. Συνήθως βρίσκεται ανάμεσα στο 70-80%, κορυφαίοι αθλητές έχουν όμως το αερόβιο κατώφλι σε υψηλότερα ποσοστά της VOmax.

Ο συνήθης τρόπος υπολογισμού του αερόβιου κατωφλιού είναι η V-Slope στον πίνακα 5 του Wasserman, δηλαδή η αύξηση του VE/VCO2 μη συνοδευόμενη από ανάλογη αύξηση του VE/VO2.

Σημείο RQ=1

Αυτό είναι το σημείο της φόρτισης κατά την οποία το αναπνευστικό ισοδύναμο ισούται με 1,0. Θεωρητικά είναι το σημείο της φόρτισης στο οποίο η παραγωγή της ενέργειας γίνεται αποκλειστικά με χρήση υδατανθράκων με αερόβιο τρόπο. Στην πράξη αυτό δεν είναι ακριβές αφού η αερόβια, από λίπη και υδατάνθρακες, και η αναερόβια παραγωγή ενέργειας γίνονται παράλληλα σε άλλοτε άλλο ποσοστό ανάλογα με τη φόρτιση. Ο δείκτης RQ όμως δείχνει περίπου την περιοχή φόρτισης κατά την οποία έχει μπλοκαριστεί η λιπόλυση. 

Αναερόβιο κατώφλι

Το αναερόβιο κατώφλι, εκφράζει τη μέγιστη σωματική φόρτιση κατά την οποία μπορεί ακόμα να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και στην αποδόμηση του γαλακτικού οξέος, δηλαδή του τελικού προϊόντος της αναερόβιας παραγωγής ενέργειας από υδατάνθρακες. Κατά τη διάρκεια της φόρτισης γίνεται συνεχής παραγωγή γαλακτικού οξέος, σε άλλοτε άλλη ποσότητα και ανάλογα με την ένταση της προπόνησης. Σε μεγάλες εντάσεις γίνεται μεγάλη παραγωγή γαλακτικού οξέος και αντίστοιχα σε μικρές εντάσεις μικρή παραγωγή γαλακτικού οξέος. Ενώ ο μεταβολισμός του γαλακτικού οξέος γίνεται παράλληλα με την παραγωγή του, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται μία ισορροπία, υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο πέρα από το οποίο δεν μπορεί να επιτευχθεί αυτή η ισορροπία. Αυτό είναι το MLSS ή αλλιώς maximal Lactate Steady State ή αλλιώς το αναερόβιο κατώφλι.

Η χρήση του αναερόβιου κατωφλιού στην αθλητιατρική και στην προπονητική συμβουλευτική είναι πολύ διαδεδομένη, αφού έχει αποδειχθεί ότι προπόνηση με φορτίσεις στο επίπεδο αυτό ή και λίγο χαμηλότερες, έχει ως αποτέλεσμα γρηγορότερη αύξηση της αερόβιας ικανότητας από ό,τι θα επιτυγχάνεται με την προπόνηση σε χαμηλότερες εντάσεις. Μάλιστα η αύξηση αυτή των επιδόσεων αφορά αθλητές αλλά και μη αθλητές. Η άσκηση στο αναερόβιο κατώφλι, είτε γίνεται συνεχόμενα, είτε με διαλειμματικό τρόπο, έχει ως συνέπεια την αύξηση της VOmax και του ίδιου του αναερόβιου κατωφλιού με ανάλογο τρόπο. 

Οι τρόποι υπολογισμού του αναερόβιου κατωφλιού που έχουν προταθεί είναι πάρα πολλοί. Οι πιο διαδεδομένοι είναι μέσω συνεχόμενων προσδιορισμών της συγκέντρωσης του γαλακτικού οξέος σε καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης και μέσω εργοσπιρομέτρησης. 

Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των μετρήσεων του γαλακτικού οξέος στο τριχοειδικό αίμα, το αναερόβιο κατώφλι αντιστοιχεί στην περιοχή στην οποία γίνεται εκθετική αύξηση της συγκέντρωσης του γαλακτικού οξέος σε σχέση με την αύξηση της έντασης της άσκησης. Το γαλακτικό αναερόβιο κατώφλι συνήθως είναι σε φορτίσεις με τιμές γαλακτικού οξέος κοντά στα 4 mmol/L, αν και υπάρχουν αθλητές που το αναερόβιο τους κατώφλι βρίσκεται σε υψηλότερες ή χαμηλότερες τιμές γαλακτικού οξέος.

Στην εργοσπιρομέτρηση προσδιορίζεται το αναπνευστικό κατώφλι 2 (VT2, VentilatoryThreshold 2 ή RCPRespiratoryCompensation Point) το οποίο εμφανίζει στενή σχέση με το αναερόβιο γαλακτικό κατώφλι. Το VT2 είναι το σημείο όπου παρατηρείται δυσανάλογη αύξηση του αερισμού στην προσπάθεια του οργανισμού να διορθώσει αναπνευστικά την υπάρχουσα μεταβολική οξέωση. To VΤ2 συναντάται σε υπομέγιστες φορτίσεις, τις οποίες θεωρητικά μπορεί ο αθλητής να κρατήσει για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα, όχι όμως απεριόριστο (40-80 λεπτά). Μπορεί να υπολογιστεί με διάφορες μεθόδους. Ανάμεσα στο VT2 και στις επιδόσεις των αθλητών αερόβιων αθλημάτων υπάρχει σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία στενή συσχέτιση και μάλιστα στενότερη από ό,τι υπάρχει μεταξύ της VOmax και των επιδόσεων σε αερόβια αθλήματα.

Χρήσιμη επίσης είναι η έκφραση του ποσοστού της VO2 στο αναερόβιο κατώφλι, προς την τιμή της VOmax εκφρασμένη σε ποσοστό επί τοις εκατό. Αυτή η κατηγοριοποίηση σε τιμές κάτωθεν και άνωθεν του αναερόβιου κατωφλιού δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι η αναερόβια παραγωγή ενέργειας συμβαίνει μόνο σε φορτίσεις μεγαλύτερες του αναερόβιου κατωφλιού. Σύμφωνα με τη φυσιολογία αναερόβια παραγωγή ενέργειας συμβαίνει και σε χαμηλές φορτίσεις, ακόμα και στην ηρεμία και η αερόβια με την αναερόβια παραγωγή ενέργειας είναι παράλληλες διαδικασίες. Αυτός είναι ένας λόγος που πολλοί είναι αντίθετοι με τον όρο «κατώφλι».

πίσω