30/03/2021

Αερόβιες επιδόσεις στα αθλήματα βουνού

Posted By: Berg Published: 30/03/2021 Times Read: 189

Mε την έκρηξη της δημοφιλίας των αθλημάτων βουνού τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί και το ενδιαφέρον των αθλουμένων σχετικά με τις επιδόσεις τους στο υψόμετρο και πως αυτές μπορούν να εκτιμηθούν ή να βελτιωθούν. Κλασικά αθλήματα βουνού όπως το σκι και το snowboard πλαισιώνονται από την ορειβασία, το mountaibike, τους δρόμοι αντοχής στο βουνό κ.α. και πολλά από αυτά ανθίζουν όλη τη διάρκεια του έτους.

Είναι αλήθεια ότι το υψόμετρο είναι από μόνος του παράγοντας που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις επιδόσεις των αθλητών στο βουνό, ειδικά την αερόβια αντοχή. Για κάθε 1000 μέτρα ανάβασης, η μείωση της μερικής πίεσης οξυγόνου, επιφέρει μείωση της απόδοσης κατά περίπου 10%. Μάλιστα, ο κύριος παράγοντας που "φρενάρει" τις επιδόσεις είναι ο αναπνευστικός, κάτι που δεν ισχύει στην επιφάνεια της θάλασσας και αυτό εξηγείται από τη μειωμένη παροχή οξυγόνου. Πέραν τούτου ο αθλητής έχει να αντιμετωπίσει το κρύο, το έξτρα βάρος λόγω του backpack, των παπουτσιών και του εξοπλισμού του. Κλειδιά για την επιτυχία στα αθλήματα του βουνού είναι η μακροχρόνια  εμπειρία  σε σπορ υψομέτρου, η καλή φυσική κατάσταση και ο επαρκής εγκλιματισμός. 

Για τη διατήρηση των περισσοτέρων ζωτικών λειτουργιών του ανθρώπινου οργανισμού είναι απαραίτητη η αερόβια παραγωγή ενέργειας, δηλαδή αυτή που απαιτεί οξυγόνο. Διακοπή της παροχής οξυγόνου για μερικά μόνο λεπτά οδηγεί στον θάνατο. Η πρόσληψη οξυγόνου ρυθμίζεται αυτόματα ανάλογα με τις ανάγκες κάθε στιγμή. Όταν η ανάγκη ενέργειας είναι αυξημένη, όπως συμβαίνει στις αθλητικές δραστηριότητες π.χ. ορειβασία, αυξάνεται αμέσως η πρόσληψη οξυγόνου αλλά και η μεταφορά του στους περιφερικούς ιστούς. Η αύξηση αυτή μπορεί να επιτευχθεί μέχρι ενός ορισμένου σημείου για κάθε άνθρωπο, που αποτελεί και το ατομικό του μέγιστο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ της μέγιστης δυνατής πρόσληψης οξυγόνου σε κάθε άνθρωπο του επιπέδου φυσικής κατάστασης.

Μέσω τις προπόνησης μπορεί αφενός μεν να αυξηθεί η μέγιστη δυνατή πρόσληψη οξυγόνου (VO2 max) και αφετέρου να μειωθούν οι ανάγκες του σε οξυγόνο στο υψόμετρο, με συνέπεια την αύξηση των επιδόσεων του. H VO2 max, επηρεάζεται με το υψόμετρο και συγκεκριμένα μειώνεται κατά 10% για κάθε 1000 μέτρα για ύψη άνω των 1500 μέτρων. Έτσι ένας χιονοδρόμος στα 3.500 μέτρα θα πρέπει να υπολογίζει μείωση 20% των αερόβιων επιδόσεών του, ενώ οι ορειβάτες στο Έβερεστ έχουν μείωση 70%. Η μείωση της VO2 max, μπορεί να μην γίνεται αισθητή σε μικρά ύψη, γίνεται όμως πολύ σημαντική στα μεσαία ύψη και θα πρέπει να λαμβάνεται προηγουμένως υπ' όψιν του αθλητή που θέλει να ανέβει στο βουνό.

Η μείωση της VO2 max διατηρείται ακόμα και μετά από πολυήμερο εγκλιματισμό στο υψόμετρο. Έτσι, καλώς γυμνασμένοι αθλητές με καλή αερόβια ικανότητα θα έχουν καλύτερες επιδόσεις στο υψόμετρο από εγκλιματισμένα άτομα που δεν αθλούνται. Επίσης εκτός από την VO2 max, σημαντικό ρόλο παίζουν τα αναπνευστικά κατώφλια και η δρομική οικονομία, τόσο στο επίπεδο της θάλασσας όσο και στο υψόμετρο. Επιπλέον, οι συνθήκες της διαδρομής, ο καιρός και το βάρος του εξοπλισμού που κουβαλάει ο αθλητής παίζουν επίσης ρόλο που συχνά υποεκτιμάται.

Συμπερασματικά, η σύσταση είναι να γίνεται έλεγχος της κατάστασης της υγείας των αθλητών καθώς και διάγνωση επιδόσεων με εργοσπιρομέτρηση τουλάχιστον 6 μήνες πριν από παραμονή ή αγώνα σε μεγάλο υψόμετρο. 

πίσω