23/07/2019

Φόρτιση μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στο ισχίο σε ηλικιωμένους

Posted By: Berg Published: 23/07/2019 Times Read: 52


Η σύσταση που συχνά δίνεται, μετά από χειρουργική αποκατάσταση  καταγμάτων του ισχίου, για μερική μόνο φόρτιση, δεν φαίνεται να ωφελεί τους γηριατρικούς ασθενείς, αλλά ακριβώς το αντίθετο, σύμφωνα με γερμανική μελέτη του 2018 από το Μόναχο.

Μετά τη χειρουργική θεραπεία ενός κατάγματος του ισχίου, συχνά ο ασθενής ενθαρρύνεται να αποφορτίσει αρχικά το χειρουργημένο σκέλος. Ωστόσο, τίθεται το ερώτημα:

α) σε ποιο βαθμό οι ηλικιωμένοι ασθενείς είναι σε θέση να συμμορφωθούν με αυτή τη σύσταση και

β) πόσο συχνές και επικίνδυνες είναι οι επιπλοκές της μειωμένης κινητικότητας.

Είναι οι ηλικιωμένοι σε θέση να φορτίσουν μερικά το πόδι τους;  

Για να απαντήσουν στο πρώτο ερώτημα, ο ορθοπαιδικός χειρουργός Christian Kammerlander και οι συνεργάτες του, διεξήγαγαν μια έρευνα στην οποία χρησιμοποίησαν μια κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σόλα, η οποία μπορεί να μετρήσει το φορτίο που ασκείται πάνω της. Η έρευνα έγινε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μονάχου LMU - Grosshadern,  και οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες.

Η ειδική σόλα που διέθετε αισθητήρες, τοποθετήθηκε στα παπούτσια των ασθενών και μπορούσε να μεταδώσει δεδομένα μέτρησης μέσω Bluetooth σε υπολογιστή ή smartphone.

Στην πρώτη ομάδα ήταν 16 ασθενείς (11 γυναίκες, 5 άνδρες) ηλικίας τουλάχιστον 75 ετών (μέση ηλικία 84 έτη), με διατροχαντήριο κάταγμα που αντιμετωπίστηκε με ενδομυελική ήλωση. Οι γνωστικές ικανότητες αυτής της ομάδας των ασθενών ελέγχθηκαν και ακατάλληλοι νοητικά ασθενείς αποκλείστηκαν από την έρευνα.

Οι συμμετέχοντες της δεύτερης ομάδας ήταν μεταξύ 18 και 40 ετών και είχαν χειρουργηθεί λόγω κατάγματος ποδοκνημικής.

Μέγιστο επιτρεπόμενο φορτίο: 20 kg

Μετεγχειρητικά, όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν οδηγία για μερική φόρτιση στη φυσικοθεραπεία. Χρησιμοποιώντας μια ζυγαριά, εκπαιδεύτηκαν ωστε να φορτίζουν το πληγέν πόδι μέχρι 20 κιλά. Για να περπατήσουν χρησιμοποιούσαν πατερίτσες ή βοηθήματα βάδισης. Η μερική φόρτιση διατηρήθηκε σε όλη τη διάρκεια της νοσηλείας τους. 

Αμέσως πριν από το εξιτήριο από το νοσοκομείο, ο Kammerlander και οι συνεργάτες του, πραγματοποίησαν ανάλυση βάδισης με την ειδική σόλα που έβαλαν στα παπούτσια τους. Οι ασθενείς κλήθηκαν να καλύπτουν απόσταση 40 μέτρων με μερική φόρτιση και ενώ στην ομάδα των νεότερων συμμετεχόντων πάνω από τους μισούς κατάφεραν όντως να περπατήσουν με φόρτιση 20 κιλών, κανένας από τους γηριατρικούς ασθενείς δεν τα κατάφερε.  

Σχεδόν το 70% των ηλικιωμένων ασθενών φόρτιζε το χειρουργημένο κάτω άκρο με υπερδιπλάσια κιλά (> 40 kg). Αντίθετα, μόνο το 11% των νεότερων ασθενών, φόρτιζε το χειρουργημένο πόδι με πολύ περισσότερα από τα επιτρεπόμενα κιλά, ενώ 22% φόρτιζε με λίγο περισσότερα κιλά από όσα τους είχε επιτραπεί. 

Πλήρης φόρτιση στα όρια του πόνου

Η Γερμανική Εταιρεία Τραυματιολογίας (DGU) έχει ήδη επισημάνει στις κατευθυντήριες γραμμές του 2015 ότι "οι ηλικιωμένους ασθενείς συχνά δεν μπορούν να περπατήσουν με μερική φόρτιση" και γι' αυτόν το λόγο "κάθε χειρουργική ορθοπαιδική θεραπεία πρέπει να έχει ως στόχο, το να επιτρέπει άμεσα (στα πλαίσια του δυνατού) την πλήρη φόρτιση". Στόχος θα πρέπει να είναι η "πλήρης φόρτιση στα όρια του πόνου".

Επίσης ο Kammerlander και η ομάδα του τονίζουν ότι η πρώιμη και εντατική κινητοποίηση είναι αναγκαία ειδικά στους ηλικιωμένους ασθενείς μετά από χειρουργεία του ισχίου, δεδομένου ότι η μείωση της κινητοποίησης συνδέεται με σειρά επιπλοκών όπως τα έλκη πίεσης, οι λοιμώξεις του ουροποιητικού, οι πνευμονίες και  η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση.

Μελέτες έχουν δείξει επίσης ότι η μετεγχειρητική παράταση της παραμονής του ασθενούς στο κρεβάτι μειώνει όχι μόνο την ικανότητα αυτοεξυπηρέτησης τους σε μακροχρόνια βάση, αλλά αυξάνει και το ποσοστό θνησιμότητας. Επιπλέον υπάρχουν ενδείξεις, ότι όσο λιγότερα βήματα πραγματοποιεί ένας ασθενής ανά ημέρα, τόσο περισσότερο μειώνεται η μυϊκή δύναμή του.

Η πρώιμη κινητοποίηση είναι εξίσου σημαντική ακόμα και αν έχουμε να κάνουμε με ασθενή ο οποίος έχει οστεοπορωτικό κάταγμα του ισχίου. Τόσο προηγούμενες μελέτες, όσο και ο Kammerlander και οι συνεργάτες του, επιβεβαιώνουν, ότι η μετεγχειρητική αποφόρτιση του ισχίου μειώνει περαιτέρω την οστική μάζα του μηριαίου οστού και της λεκάνης. 

H πρώιμη κινητοποίηση με πλήρη φόρτιση πρέπει να αποτελεί standard.

Το επιχείρημα, ότι λόγω της πρώιμης κινητοποίηση διακινδυνεύεται η επούλωση του οστού, καταρρίπτεται από τους εμπειρογνώμονες και τις υπάρχουσες έρευνες. Σήμερα υπάρχουν ειδικά θεραπευτικά πρωτόκολλα για ηλικιωμένους ασθενείς (όπως η χρήση των ενδοπροθέσεων ακόμα και σε μη μετατοπισμένα υποκεφαλικά κατάγματα του ισχίου ή η πρόσθετη χρήση οστικού τσιμέντου) τα οποία επιτρέπουν τη μετεγχειρητική πλήρη φόρτιση του μέλους.

Το συμπέρασμα των συγγραφέων της μελέτης, είναι ότι η πλήρης και χωρίς περιορισμούς φόρτιση, θα πρέπει να αποτελεί μέρος του τυποποιημένου πρωτοκόλλου μετεγχειρητικής φροντίδας γηριατρικών ασθενών με κάταγμα ισχίου.


Πηγές: 

1) Inability of Older Adult Patients with Hip Fracture to Maintain Postoperative Weight-Bearing Restrictions, Christian Kammerlander;Daniel Pfeufer;Leonard Lisitano;Stefan Mehaffey;Wolfgang Böcker;Carl Neuerburg

2) Γερμανική εταιρεία Τραυματιολογίας, https://www.dgu-online.de

πίσω