11/12/2018

Ληψη ΜΣΑΦ μαζι με τα γεύματα. Μύθος ή Αλήθεια;

Posted By: Berg Published: 11/12/2018 Times Read: 911

Είναι γνωστό ότι μία από τις πιο συχνές παρενέργειες των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων είναι οι γαστρεντερικές διαταραχές. Αυτές περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα παρενεργειών, από απλούς στομαχικούς πόνους, μέχρι γαστρικά έλκη και αιμορραγίες.

Η λήψη των φαρμάκων αυτών μαζί με το φαγητό φαινομενικά παρέχει μια προστασία στο στομάχι και μειώνει τον κίνδυνο αυτών των πολύ επικίνδυνων παρενεργειών και έτσι συστήνεται από πολλούς γιατρούς. Μάλιστα πολλές φορές συστήνεται η ενδομυϊκή λήψη των ΜΣΑΦ ή η λήψη μέσω υποθέτου ή άλλης οδού που παρακάμπτει την απορρόφηση από το στομάχι, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο ο κίνδυνος γαστρικών ελκών είναι μειωμένος. 

Για να εξηγηθεί για ποιο λόγο δεν χρειάζεται να γίνεται η λήψη των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) μαζί με τα γέυματα πρέπει να αναλυθεί πρώτα ο μηχανισμός δράσης τους.

Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως το Diclofenac και το Ibuprofen, δρουν αναστέλλοντας το ένζυμο κυκλοοξυγενάση-1 (COX1), αυξάνοντας την παραγωγή λευκοτριενίων και μειώνοντας  τη βιοσύνθεση των προσταγλανδινών.

H δυνητικά βλαπτική δράση των ΜΣΑΦ στο βλενογόνο του στομάχου προκαλείται με δύο τρόπους:

  • Με άμεσο ερεθισμό του γαστρεντερικού συστήματος λόγω της οξύτητας του φαρμάκου.
  • Έμμεσα, εξ' αιτίας μείωσης της βιοσύνθεσης των προσταγλανινών.  Οι προσταγλανδίνες του στομάχου σχηματίζονται από το βλεννογόνο και τα λεία μυϊκά κύτταρα του στομάχου και δρουν προστατευτικά (α) μειώνοντας την εκκριση του γαστρικού οξέος, (β) αυξάνοντας την αιμάτωση του γαστρικού βλεννογόνου και (γ) του διεγείροντας την έκκριση τοιχωματικής βλέννης και διττανθρακικών. Η μείωση της σύνθεσης των προσταγλανδινών γίνεται συστηματικά, δηλαδή μετά την απορρόφηση του φαρμάκου, από όπου κι αν γίνει αυτή.

Στην κλινική πράξη, τα γαστρικά και δωδεκαδακτυλικά έλκη που παρατηρούνται από τη χρήση των ΜΣΑΦ σχετίζονται ΜΟΝΟ με τη συστηματική δράση των φαρμάκων, ενώ ο άμεσος ερεθισμός δεν είναι κλινικά σημαντικός. Αυτές οι παρενέργειες παρατηρούνται ανεξαρτήτως οδού χορήγησης του φαρμάκου, σε ίδιο βαθμό δηλαδή στην από του στόματος, την ενδοφλέβια ή την ενδομυϊκή χορήγηση. Έχει παρατηρηθεί επίσης ότι οι παρενέργειες δεν μειώνονται όταν τα ΜΣΑΦ καταναλώνονται μαζί με το φαγητό. Αυτό που επηρεάζεται είναι μόνο ο χρόνος απορρόφησης ο οποίος μειώνεται σημαντικά.

Αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι όταν είναι σημαντική η αναλγητική δράση των ΜΣΑΦ, και συγκεκριμένα σε οξύ πόνο, θα πρέπει να γίνεται λήψη αυτών τουλάχιστον 1 ώρα πριν ή 2-3 ώρες μετά το γεύμα. Συγκεκριμένα ΜΣΑΦ όπως το diclofenac στην οξεία του μορφή, όταν λαμβάνονται με άδειο στομάχι έχουν το μέγιστο της δράσης τους μισή ώρα μετά τη λήψη τους.

Ακόμα και οι retard μορφές, ευρέως χρησιμοποιούμενες σε χρόνιους πόνους ή σε ρευματικές παθήσεις, είναι καλό να προσλαμβάνονται 1 ώρα πριν το γεύμα αφού με γεμάτο στομάχι η απορρόφησή τους είναι πιο αργή και οι συγκεντρώσεις του φαρμάκου στο πλάσμα δεν είναι σταθερές.

Σε περίπτωση βέβαια που φοβόμαστε γαστρεντερικές διαταραχές λόγω λήψης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, θα πρέπει να γίνεται παράλληλη λήψη φαρμακευτικής γαστροπροστασίας, ανεξάρτητα από την οδό χορήγησης των ΜΣΑΦ.

πίσω