04/03/2019

Άσκηση σε θερμό περιβάλλον | Επιπτώσεις στην υγεία- Παθολογικές καταστάσεις

Posted By: Berg Published: 04/03/2019 Times Read: 44

Αφυδάτωση:

Μέσω της εφίδρωσης μπορεί να παρατηρηθούν απώλειες νερού που κυμαίνονται από 1-3 λίτρα. Το μέγεθος των απωλειών εξαρτάται από τη θερμοκρασία, την υγρασία, τον εγκλιματισμό του αθλητή και την ένταση της άσκησης. Συγκριτικά με τις διαταραχές που παρατηρούνται λόγω των ηλεκτρολυτικών διαταραχών, αυτές που προκαλεί η αφυδάτωση είναι συνήθως σοβαρότερες. Όταν αθλείται κάποιος που έχει ήδη αφυδατωθεί, έχει μειωμένη δυνατότητα να εκκρίνει ιδρώτα, κάτι που θα προκαλέσει γρηγορότερη και σοβαρότερου βαθμού αύξηση της  θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος. Μετά από απώλειες υγρών της τάξεως του 2% παρατηρείται ήδη η πρώτη μικρή μείωση της απόδοσης. Λίγο μεγαλύτερες απώλειες ίσως προκαλέσουν μυϊκούς σπασμούς ενώ απώλειες υγρών που κυμαίνονται στο 5 % θα προκαλέσουν μείωση απόδοσης ακόμα και 30%. Τα γενικά συμπτώματα που προκαλούνται από αυτές τις απώλειες είναι ταχυκαρδίες, κεφαλαλγίες, ζάλη ενώ σε σοβαρότερες απώλειες προκαλούνται νευρολογικά συμπτώματα όπως σύγχυση και γενικευμένοι σπασμοί.

Υπερθερμία και Θερμοπληξία:

Η αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος, έχει κλινική σημαντικότητα, είτε συνοδεύεται από απώλειες υγρών είτε όχι. Πάνω από τους 39 βαθμούς Κελσίου, η συνέχιση της άσκησης είναι συνήθως αδύνατη. Τα κλινικά συμπτώματα είναι έντονη εφίδρωση, κεφαλαλγία, κόπωση, υπόταση, ταχυκαρδία, κινητικές διαταραχές και μειωμένη πνευματική λειτουργία. Αθλητές με θερμοκρασία πυρήνα σώματος 39-40° C έχουν συνήθως ήπια συμπτώματα και θεραπευτικά αρκεί η κατάκλιση και η αυτόλογη μετάγγιση αίματος με ανύψωση των κάτω άκρων καθώς και η εξωτερική ψύξη. Αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος άνω των 40° C, δύναται να οδηγήσει σε θερμοπληξία, η οποία συνιστά βαρύτατη κλινική κατάσταση με σημαντικές πιθανές επιπλοκές. Κλινικά παρατηρείται ναυτία και έμετος, σπασμοί ακόμα και απώλεια της συνείδησης. Η θερμοπληξία χρήζει άμεσης αντιμετώπισης με ενδοφλέβιους ορούς χλωριούχου νατρίου ή γλυκόζης, ενώ η αντιμετώπιση γίνεται υπό ιδανικές συνθήκες σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η θνητότητα της θερμοπληξίας είναι 10-80% ανάλογα με τη διάρκεια και τις θεραπευτικές δυνατότητες (14).

Σπασμοί:

Σε αθλητές με μεγάλες απώλειες ηλεκτρολυτών και ειδικά χλωριούχου νατρίου μπορεί να παρατηρηθούν μυϊκοί σπασμοί. Από παθοφυσιολογική άποψη, αιτία πρόκλησής τους είναι  η αποσταθεροποίηση της κυτταρικής μεμβράνης των μυϊκών κυττάρων λόγω της μεγάλης μετακίνησης των υγρών στον ενδοκυττάριο χώρο. Σπασμοί δεν εμφανίζονται μόνο σε αθλητές που προπονούνται ή αγωνίζονται σε περιβάλλον με υψηλές θερμοκρασίες αλλά και σε υπερβολική εξάντληση. Θεραπευτικά γρήγορες εγχύσεις ορών χλωριούχου νατρίου θα βελτιώσουν τα συμπτώματα.

Υπονατριαιμία:

Η οφειλόμενη σε άσκηση υπονατριαιμία (EAHΑ: exercise-associated hyponatremia)  είναι επιπλοκή που απαντάται σε αθλητές που έχουν φορτιστεί σε μεγάλο βαθμό. Τιμές νατρίου στο αίμα κάτω από 135 mmol/L μπορούν να προκαλέσουν κλινικά συμπτώματα. Πιθανά αίτια της υπονατριαιμίας είναι οι απώλειες ηλεκτρολυτών μέσω της εφίδρωσης και η υπερβολική κατανάλωση υπότονων υγρών όπως το νερό.

Υπονατριαιμίες απαντώνται συχνότερα σε υπερμαραθωνίους ή σε αγώνες τριάθλου (όπου περίπου 30% των συμμετεχόντων χρίζει ιατρικής περίθαλψης) και ακολουθούν οι μαραθώνιοι. Απώλειες σωματικού βάρους μέχρι 3 κιλά θεωρούνται φυσιολογικές και θεμιτές στο τρίαθλο. Αθλητές που απώλεσαν λιγότερο σωματικό βάρος με το πέρας του αγώνα, επειδή ακριβώς κατανάλωσαν μεγάλες ποσότητες υπότονων υγρών είναι ύποπτοι για υπονατριαιμία, ενώ οι ομάδες που πλήττονται περισσότερο είναι οι γυναίκες και οι αθλητές με χαμηλότερες επιδόσεις.

Τα πρώτα κλινικά συμπτώματα είναι η αδυναμία, η απώλεια του προσανατολισμού και η αρρυθμία των βημάτων. Μετά ακολουθούν ναυτία, κεφαλαλγία, σύγχυση, συριγμός στην αναπνοή, και πρησμένα χέρια και πόδια. Η τελευταία και χειρότερη επιπλοκή είναι το εγκεφαλικό και πνευμονικό οίδημα. Σε αθλητές με αυτά τα συμπτώματα θα γίνει έλεγχος ηλεκτρολυτών, μέτρηση αρτηριακής πίεσης, γλυκόζης αίματος και καρδιακού ρυθμού και να διαφοροδιαγνωστούν άλλες καταστάσεις με τα ίδια συμπτώματα.

Παθοφυσιολογικά η υπονατριαιμία προκαλεί ωσμωτική μετακίνηση των υγρών στον ενδοκυττάριο χώρο. Σε οξείες καταστάσεις η συνέχιση του αγώνα είναι αδύνατη. Η αντιμετώπιση τότε έγκειται σε χορήγηση ενδοφλέβιων υπέρτονων ορών χαμηλών όγκων με ρυθμό διόρθωσης περίπου 1,5-2 mmol/L/h. Συνολικά στο πρώτο 24ωρο ρυθμοί ο μέγιστος ρυθμός διόρθωσης της υπονατριαιμίας πρέπει να είναι το πολύ 12 mmol/ αφού αν η υπονατριαιμία διορθωθεί γρηγορότερα υπάρχει ο κίνδυνος της κεντρικής γεφυρικής μυελινόλυσης.

Συγκοπή οφειλόμενη στη ζέστη.

Συμβαίνει συχνότερα σε αθλητές που δεν είναι καλά προπονημένοι και δεν έχουν εγκλιματιστεί σε υψηλές θερμοκρασίες και είναι αποτέλεσμα της μεγάλης αύξησης της αιμάτωσης των σκελετικών μυών εις βάρος του εγκεφάλου. Συνήθως μάλιστα συμβαίνει με την ολοκλήρωση της άσκησης.

Στρατηγικές πρόληψης της κατάρρευσης του αθλητή εξ’ αιτίας αυτού του μηχανισμού όταν αθλείται με υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος είναι η επαρκής διατροφή και ενυδάτωση και η αποφυγή της άσκησης όταν υπάρχουν παθολογικές καταστάσεις όπως οξείες λοιμώξεις.

πίσω